2022_GR_00210 - Reglement kinderopvang 0-3 jaar - Goedkeuring

• Decreet houdende de organisatie van kinderopvang van baby's en peuters (20/04/2012)
• Besluit van de Vlaamse Regering houdende het lokaal beleid kinderopvang (24/05/2013) 

Op vraag van de sector en na goedkeuring door het college van burgemeester en schepenen van 12 april 2021, werd een financieel leefbaarheidsonderzoek opgestart die de kinderopvang 0-3 jaar onder de loep nam. Om dit onderzoek in goede banen te leiden werd een werkgroep opgericht bestaande uit verschillende organisatoren uit de sector: Motena Kidz, De Speelberg, Hocus Pocus/Fonkelbrug, De Savanne, Dushi en Babybelle. 

Het financieel leefbaarheidsonderzoek bevestigt de noodzaak van een ondersteunend en flankerend beleid kinderopvang. Er werden in het voorjaar van 2022 verschillende scenario's uitgewerkt om voornamelijk op een flankerende wijze de sector te ondersteunen. 

Sinds de zomer van 2022 kent de kinderopvangsector een ongeziene crisis. Gekende moeilijkheden in de sector haalden meermaals de media. Ook in onze stad blijkt dat de sector het danig moeilijk heeft dat (tijdelijke) sluitingen dreigen. Het leefbaarheidsonderzoek bevestigt deze signalen.

De kinderopvangsector in Roeselare kent een bepaalde eigenheid. Dit omwille van het feit dat enkele niet-publieke aanbieders een groot aandeel van de opvangplaatsen voor onze Stad uitbaten. Zij staan met een 6-tal organisatoren in voor het merendeel van de totale opvangcapaciteit in de Stad, uiteraard aangevuld met talrijke kleine initiatieven.  

Daarbij komt dat die vergunde plaatsen op diverse manieren gesubsidieerd worden. Gaande van geen subsidie tot plussubsidie en extra subsidies ruime openingsuren, dringende opvangplaatsen, etc. Per subsidiëringstrap dien je als organisator in de kinderopvang aan bepaalde voorwaarden te voldoen m.b.t. openingstijden, boekhouding, personeel, kwetsbaarheid, voorrangregels, … De prijsbepaling van de kinderopvangplaatsen hangt nauw samen met de subsidiëring ervan. Voor Roeselare zijn er in 2021 zo'n 315 plaatsen met vaste prijs (niet IKT gesubsidieerd = trap 0 en 1) en 898 plaatsen met inkomen gerelateerde prijzen (IKT gesubsidieerd = alles vanaf trap 2).  

Qua aanbod zijn er 61,28 plaatsen per 100 kinderen van 0 – 3 jaar. Dit ligt hoger dan het Vlaams gemiddelde en is de laatste jaren ook gestegen. Recent kwam Stad Roeselare niet in aanmerking voor uitbreidingsrondes op Vlaams niveau. Bij nieuwe uitbreidingsrondes blijkt het ook moeilijk om grote tekorten aan te tonen. De registratie van kinderopvangvragen blijft een heikel punt, er is bv. op Vlaams niveau geen eenduidige aanpak uitgewerkt voor de lokale besturen. Ook zijn de gegevens statisch terwijl de zoektocht naar kinderopvang een dynamisch gegeven is. 

Kort gesteld voor Stad Roeselare: 

• is de kinderopvang een sector op verschillende wijzen gefinancierd; 
• waarbij de ene organisator met een iets haalbaardere financiële leefbaarheid geconfronteerd wordt dan de andere; 
• maar zoals aangetoond door het leefbaarheidsonderzoek is het zeer moeilijk  voor organisatoren met vaste prijs of IKT-mix;
• is er heden voldoende opvangcapaciteit, maar ook niet ten over en de capaciteit is ook kwetsbaar gezien enkele organisatoren veel plaatsen uitbaten.

In het najaar van 2022 wordt de Stad opnieuw gealarmeerd door de sector.

De verdere uitbating van kinderopvang wordt omwille van verschillende redenen steeds meer onhoudbaar:

• de aanslepende covid-pandemie duwde de sector op het tandvlees: de sector bleef de gehele crisis open, personeel moest vergoed worden – andere kosten liepen onverminderd door, kinderen daagden al dan niet op, veel maatregelen werden opgelegd, … de financiële naweeën van de crisis zijn op vandaag in de gehele sector nog steeds voelbaar;
• bepaalde organisatoren hadden hun hoop gesteld op de aangekondigde uitbreidingsrondes van trap 2 (IKT) plaatsen, maar bleken niet in aanmerking te komen;
• uitbreidingsrondes die focussen op uitbreiding van plaatsen en niet op het behoud en omschakeling van plaatsen (van vaste prijs naar IKT-systeem);
• toenemende druk op de sector door inspecties op administratie en kwaliteit;
• negatieve persaandacht;
• nijpend personeelstekort, in Roeselare valt alles nog net te managen maar er blijkt geen reserve meer te zijn op personeel;
• wijzigende regelgeving van de hogere overheid – waar ook het leefbaarheidsonderzoek naar verwees – zorgde voor onduidelijkheid, bv. het overstappen van een feitelijke vereniging van zelfstandigen naar een vzw met werknemers (overgangsmaatregelen decreet baby’s en peuters 2020) bracht in het begin een aanzienlijke korting op RSZ met zich mee maar dit verdwijnt na verloop van tijd, dit zou samenvallen met de beloofde overgangsmaatregelen die op het laatste moment met 6 jaar verlengd werden.

Conclusie inzake ondersteuning sector: 

• Flankerende maatregelen bieden voor organisatoren momenteel geen tot weinig soelaas en zorgen voor toenemende frustratie. Dergelijk pakket van maatregelen zal niet tegemoetkomen aan de urgente noden die er zijn bij kinderopvanginitiatieven die niet IKT gesubsidieerd worden. 
• Wanneer het lokaal bestuur kiest om niet meer louter flankerend te werken – zoals initieel de bedoeling was na het onderzoek leefbaarheid – is het van belang dat er oog gehouden wordt op het behoud van de huidige opvangcapaciteit in Roeselare. 
• Daarbij moet bewaakt worden dat er gezorgd wordt voor een eerlijke impuls voor elk privaat opvanginitiatief en in het bijzonder voor wie dit het meest nodig heeft. Het is duidelijk dat opvangplaatsen in IKT-mix systemen (en initiatieven met vaste prijzen) waarvoor geen subsidies zijn vanuit de hogere overheid (trap 0 en 1 plaatsen) het extra moeilijk hebben. Bij het uitwerken van een financiële impuls is het ook belangrijk om de geleverde prestaties van de organisatoren op te vragen (nl. de bezettingscijfers). 

Het voorstel werd door de werkgroep als gunstig beoordeeld met volgende opmerkingen: 

• connotatie en aanvullingen van definiëring
• controle op aanwending van de middelen; dit wordt toegevoegd aan het aanvraagformulier 
• het jaartal waarop de aan te leveren bezettingspercentage gevraagd worden
  • er wordt de mogelijkheid gelaten aan de organisator te kiezen tussen 2021 (covid-jaar) en 2022 (de bezettingspercentages zijn pas gekend in het tweede kwartaal van 2023)
• rekening te houden met IKT-mix systemen en de premie zo te berekenen dat er opgesplitst wordt tussen niet-gesubsidieerde en gesubsidieerde plaatsen 
  • hiermee zal er rekening gehouden worden
• capaciteitswijzigingen tijdens het refertejaar
  • hiermee zal er rekening gehouden worden 
• extra administratief werk om de bezettingspercentages aan te leveren voor de T2 plaatsen
  • er wordt gekozen dit te behouden gezien het reglement focust op de opvangcapaciteit in de Stad is het belangrijk dat de gesubsidieerde plaatsen zo maximaal mogelijk benut worden
• er worden geen prestaties/bezettingscijfers opgevraagd voor niet-gesubsidieerde plaatsen
  • die cijfers zijn ook niet voor handen voor de niet-gesubsidieerde plaatsen en zouden via de facturen van de ouders opgevraagd moeten worden; de keuze is om dit niet te doen gezien de organisatoren met veel niet-gesubsidieerde plaatsen het financieel ook het moeilijkste hebben (cfr. leefbaarheidsonderzoek) en het de bedoeling is om net hen maximaal mogelijk willen ondersteunen. 
• controle op aanwending van de middelen
  • aan het aanvraagformulier wordt de passage toegevoegd dat de organisator verklaart de wettelijke formaliteiten na te leven.

De opmerkingen werden maximaal geïntegreerd in het reglement.

• Voor de zomer 2022 werd het financieel leefbaarheidsonderzoek afgerond. Op 13 oktober 2022 worden de resultaten en het concept van de ondersteuningsmaatregel zoals beschreven in bijgevoegd reglement, voorgelegd aan de samengestelde werkgroep (zie supra).  
• Het ontwerp van het subsidiereglement werd voorgelegd aan alle organisatoren kinderopvang op grondgebied Roeselare, tussen 10 november 2022 en 24 november 2022 kregen zij de mogelijkheid hun opmerkingen te bezorgen aan de administratie. 
• Het subsidiereglement ligt ter goedkeuring voor aan de gemeenteraad van 19 december 2022. 
• Bij goedkeuring gaat het reglement in voege vanaf 1 januari 2023 en kunnen organisatoren hun aanvraag indienen tot 31 december 2023.

Voor de uitvoering van het reglement en onder voorbehoud van goedkeuring van de gemeenteraad wordt via AMJP 5 krediet voorzien op budgetsleutel  094505/64931014 (ACT-11630): 245.000 euro

ACT-11630: Vanuit het lokaal loket kinderopvang wordt het aanbod en de vraag naar kinderopvang gemonitord, om zo te kunnen voldoen aan de noden. Samen met het LOKOR (Lokaal Overleg Kinderopvang Roeselare, samengesteld met aanbieders en gebruikers) worden vragen en noden opgevolgd. Op basis van vraag en aanbod wordt ingespeeld op uitbreidingsrondes van Kind & Gezin.