2023_GR_00042 - Wijziging subsidiereglement SHOP#VANRSL, PROEF#VANRSL en de Geziene Vitrine - Goedkeuring

Om de leefbaarheid in het stadscentrum op peil te houden en verder te versterken voert Roeselare sinds meerdere decennia een actief kernversterkend beleid. Getuige hiervan is het eerste Kernplan van 2015 en het Kernplan 2 dat in 2020 werd gelanceerd. De focus ligt hierbij voornamelijk op het bestrijden van de leegstand in de winkelstraten en het ondersteunen van de lokale handel en horeca in de kernen.

1. Lancering Kernplan en eerste subsidiereglement Roeselare B(l)oeit

In 2015 lanceerde de Stad haar eerste Kernplan. Op 19 oktober 2015 keurde de gemeenteraad een eerste keer het reglement Roeselare B(l)oeit goed.

Het reglement werd ingevoerd omdat de Stad, in het bijzonder het kernwinkelgebied van de Stad, geconfronteerd werd met een veranderende en inkrimpende detailhandel. Het reglement had tot doel de detailhandel en de koopattractie in het kernwinkelgebied te stimuleren. Daarnaast wou de stad eveneens de leegstand in het kernwinkelgebied bestrijden.

Volgende kernversterkende initiatieven werden hierbij ondersteund:

• het aanmoedigen van ondernemers om kleine handelspanden samen te voegen tot grote, economisch leefbare handelspanden gelet op de groeiende vraag van retailers;
• het ondersteunen van startende handelszaken in het kernwinkelgebied;
• het ondersteunen van ondernemers om hun handelszaak te verhuizen naar het kernwinkelgebied;
• het ondersteunen van reconversie van handelszaak naar een andere functie (wonen/kantoren) buiten het kernwinkelgebied.

 2. Lancering Kernplan 2 en aanpassing subsidiereglement Roeselare B(l)oeit

In 2020 lanceerde de Stad het Kernplan 2 als vervolg op het eerste Kernplan. Het Kernplan 2 vormt het retailbeleidsplan voor de periode 2020-2025.

Een van de acties uit het Kernplan betrof de evaluatie en de bijsturing van het subsidiereglement Roeselare B(l)oeit. Gezien de lokale handel en het kernwinkelgebied onder druk blijven staan en de wens van de Stad om de kernen van de deelgemeenten te ondersteunen, werd het subsidiereglement aangepast.

Het gewijzigde reglement Roeselare B(l)oeit omvatte de volgende maatregelen:

1. SHOP#VANRSL:

• het ondersteunen van (startende) handelszaken in het kernwinkelgebied en groeigebied;
• het aanmoedigen van ondernemers om kleine handelspanden samen te voegen tot grote, economisch leefbare handelspanden gelet op de groeiende vraag van retailers;
• het ondersteunen van ondernemers om hun handelszaak te verhuizen naar het kernwinkelgebied;
• het ondersteunen van ondernemers om een bijkomende vestiging te openen in het kernwinkelgebied;
• het ondersteunen van reconversie van een handelszaak naar een andere functie (wonen/kantoren) buiten het kernwinkelgebied;
• het ondersteunen van wonen boven winkels in het kernwinkelgebied.

2. PROEF#VANRSL

• het bevorderen van ondernemerschap en het bestrijden van leegstand door het ter beschikking stellen van leegstaande handelspanden voor tijdelijke invullingen;
• het aanmoedigen van (pre)startende handelaars, kunstenaars, scholen, ondernemers om hun (winkel)concept op een laagdrempelige manier uit te proberen;
• het ondersteunen van eigenaars van leegstaande winkelpanden in de verhuur van hun pand.

3. De Geziene Vitrine

• het opwaarderen van het kernwinkelgebied door het stimuleren van creatieve invullingen van vitrines van leegstaande panden.

3. Evaluatie en optimalisatie subsidiereglement en wijziging afbakening KWG en groeigebied – goedgekeurd tijdens de zitting van de gemeenteraad op 30 mei 2022

Omwille van de coronacrisis, het steeds veranderend winkellandschap en de nood om concurrentieel te blijven met andere centrumsteden drong een optimalisatie van het subsidiereglement Roeselare B(l)oeit zich op.  

Specifiek werd het luik SHOP #VANRSL grondig geëvalueerd. Uit de evaluatie kwamen volgende verbeterpunten naar voren:

• de nood aan minder en eenvoudige subsidies voor het ondersteunen van de lokale handel en horeca;
• het schrappen van bepaalde subsidies die weinig of niet worden aangevraagd;
• het vermijden van overlap tussen verschillende subsidies.

Daarom werd het subsidiereglement geoptimaliseerd voor een doelgerichtere en efficiëntere ondersteuning van de lokale handel en horeca in Roeselare en de deelgemeenten.

Volgende wijzigingen worden doorgevoerd binnen het luik SHOP #VANRSL:

• het aantal subsidies werd van 8 naar 5 herleid;
• de horeca komt nu ook expliciet in aanmerking voor subsidies.
• Daarnaast werd een uitsluitingslijst toegevoegd die een reeks zaken, omwille van aantoonbare hinder en/of gebrekkige kwaliteit, uitsluit van subsidiëring.

Samen met de optimalisatie van het subsidiereglement werd de afbakening van het kernwinkelgebied en het groeigebied in het stadscentrum herbekeken.

Met de gewijzigde afbakening beoogde de Stad een logische wandellus voor de shopper/bezoeker doorheen het kernwinkelgebied te creëren. De opname van het Polenplein en de Botermarkt wenste in te spelen op het potentieel voor een belevingsnetwerk langs straten en pleinen in het stadscentrum.

De Stad wenst verder werk te maken van een vitaal kernversterkend beleid. Hierbij is het van groot belang om (pro-)actief te reageren op uitdagingen. 

• De huidige economische context na de coronacrisis, energiecrisis en toenemende inflatie zorgt voor een uitdagend winkellandschap waarbij het van essentieel belang is om concurrentieel en aantrekkelijk te blijven ten opzichte van andere (centrum-)steden. De Stad wenst haar huidige positie te bestendigen en te verbeteren. Daarnaast wil de Stad ook verder inzetten op het behouden van handelaars, horeca en ketens die reeds lange tijd in het centrum van Roeselare aanwezig zijn.
• De leegstand van bovenverdiepingen in drukke winkelstraten in Vlaamse steden is de laatste jaren opgelopen tot 70%. Ook Roeselare ontsnapt niet aan die negatieve evolutie. Zo is het aandeel on(der)benutte bovenverdiepingen of de zogenaamde ‘zwerfruimte’ in het stadscentrum gaandeweg toegenomen. Als snelst groeiende centrumstad van West-Vlaanderen staat Roeselare onder druk op vlak van open ruimte. De stad wil deze groei maximaal opnemen binnen de bestaande ruimtelijke voetafdruk en binnen de bestaande bebouwing. Om die doelstelling te realiseren kijkt de stad onder meer naar opportuniteiten bij handelspanden in het kernwinkelgebied van de stad. Daarnaast wenst de stad de verweving van verschillende maatschappelijke functies naast en aanvullend op het wonen in het kernwinkelgebied te stimuleren. De functieverweving draagt bij tot het verder versterken van de dynamiek in het stadscentrum.

Binnen de bredere retentie- en acquisitie-aanpak wordt ingezet op een optimalisatie van het huidig subsidiereglement, alsook de introductie van drie nieuwe subsidiemogelijkheden.

1.

Om de positie van Roeselare als aantrekkelijke winkelstad te bestendigen en te verbeteren, wenst de Stad de huidige aantrekkingspremies te optimaliseren, alsook een opportuniteitssubsidie voor een nieuwe of bijkomende handels- of horecazaak in het kernwinkelgebied te implementeren. Deze nieuwe subsidie heeft als doel de aantrekkingskracht van het kernwinkel- en groeigebied verder te verhogen voor ondernemers die een unieke handels- of horecazaak wensen te openen om zo de diversiteit en kwaliteit van het Roeselaarse winkel- en horeca-aanbod te bestendigen en nog verder te verbeteren.

Het college van burgemeester en schepenen beslist om al dan niet een toelage te verstrekken aan de hand van een advies geformuleerd door een jury, samengesteld uit uit minstens 2 medewerkers van de Stad Roeselare uit de diensten Economie, Omgeving en Toerisme, alsook de centrummanager en minstens 1 onafhankelijke retailexpert. De jury brengt aan het college van burgemeester en schepenen een advies uit op basis van onderstaande criteria:

1. DNA: past de zaak in het DNA van de Stad Roeselare (shopping, voeding, KOERS)?
2. Kwaliteit: is de nieuwe handels- of horecazaak een kwalitatieve versterking van het aanbod van handels- en horecazaken? 
3. Aantrekkelijkheid: dragen de etalage, inrichting en uitstraling van de zaak bij tot het straatbeeld, publiekspotentieel en imago van Roeselare?
4. Originaliteit van het concept voor Roeselare met een aanvullend karakter bij het reeds bestaande aanbod.
5. Kwaliteit van het businessplan van de handels- of horecazaak.

De subsidie bedraagt 7.500 euro voor panden tot en met 250m² handelsvloer- of verbruiksoppervlakte of 15.000 euro bij panden met meer dan 250m² handelsvloer- of verbruiksoppervlakte.

2.

Belangrijk is ook het inzetten op het behouden van handelaars, horeca en ketens die reeds lange tijd in het centrum van Roeselare aanwezig zijn. Daarom wenst de Stad  een subsidie voor het vernieuwen (restylen) van de inrichting van een bestaand handels- of horecapand te introduceren. Hiermee wil de Stad inzetten op retentie voor handels- en horecazaken die minstens 9 jaar onafgebroken aanwezigheid hebben in het kernwinkelgebied. Met deze subsidie worden niet enkel trouwe ondernemers gesteund en beloond, maar wordt ook de kwaliteit en uitstraling van de zaken in de kern over tijd gegarandeerd. Op wordt bewust gekozen voor een renovatie- of vernieuwingspremie zodat deze maximaal de handelaars of horecaondernemer zelf bereikt.

Het bedrag van de subsidie wordt bepaald aan de hand van de handelsvloeroppervlakte van het pand.

• Een subsidie van 25% van de vernieuwingskost tot een maximum van 7.500 euro  voor handelszaken/horeca tot 200 vierkante meter handelsvloeroppervlakte
• Een subsidie van 25% van de vernieuwingskost tot een maximum van 12.500 euro voor handelszaken/horeca tussen de 200 en 400 vierkante meter handelsvloeroppervlakte.
• Een subsidie van 25% van de vernieuwingskost tot een maximum van 20.000 euro voor handelszaken/horeca groter dan 400 meter handelsvloeroppervlakte.

3. 

Sinds 2018 kunnen eigenaars van handelspanden gelegen in een kernwinkelgebied een vrijstelling van opcentiemen op de onroerende voorheffing aanvragen voor het verbouwen van de bovenverdieping(en) tot woningen. Met deze vrijstelling wenst de Vlaamse overheid het wonen boven winkels doelgericht te stimuleren. Hierbij ontvangt de Stad een financiële compensatie voor deze vrijstelling.

Naast de woonfunctie wenst de Stad eveneens andere waardevolle maatschappelijke functies op de bovenverdieping(en) van handelspanden in het kernwinkelgebied actief te stimuleren. Wij denken hierbij aan functies zoals horeca, dienstverlening en vrije beroepen, dagrecreatie en sport en gemeenschapsvoorzieningen. Als aanvulling en versterking van de Vlaamse vrijstelling voor het wonen boven winkels wenst de stad de functieverweving voor niet-woonfuncties eveneens financieel te ondersteunen. Op die manier worden eigenaars gestimuleerd om ook niet-woonfuncties in het kernwinkelgebied een actieve invulling te geven.

Concreet wenst de Stad een teruggave van de opcentiemen op de onroerende voorheffing te verlenen om functieverweving in het kernwinkelgebied maximaal te stimuleren. Deze teruggave heeft specifiek betrekking op het verbouwen van de bovenverdieping(en) van handelspanden in het kernwinkelgebied en is enkel van toepassing voor het verbouwen tot volgende functies:

• handelsruimte;
• horecaruimte;
• ruimte voor dienstverlening en vrije beroepen;
• ruimte voor gemeenschapsvoorzieningen;
• ruimte voor dagrecreatie en sport.

Volgende werkzaamheden worden uitgesloten van de vrijstelling:

• kleinschalige ingrepen, d.i. alle ingrepen die minder dan de helft van de beschikbare vloeroppervlakte omvatten;
• verbouwing tot opslagruimte;
• verbouwing tot kantoorruimte;
• verbouwing tot ruimte voor bedrijvigheid;
• verbouwing tot woningen.

De teruggave van opcentiemen wordt verleend voor een periode van 5 jaar, naar analogie met de Vlaamse vrijstelling voor het wonen boven winkels, overeenkomstig artikel 2.1.6.0.2 van de Vlaamse Codex Fiscaliteit. De Stad ontvangt geen financiële compensatie van de Vlaamse overheid voor de teruggave.

Het huidig subsidiereglement SHOP#VANRSL, PROEF#VANRSL en de Geziene Vitrine wordt opgeheven met ingang van heden. Het nieuwe subsidiereglement Roeselare B(l)oeit treedt in werking op de eerste dag volgend op de dag van de goedkeuring door de gemeenteraad.

Het bestaande budget bedraagt € 145.000 op budgetlijn 2023-050002-64949009-ACT-11755.

De financiële impact van dit aangepast reglement wordt geraamd op 100.000 euro per jaar inzake de opportuniteitssubsidie en vernieuwingssubsidie. De financiële impact van de teruggave van opcentiemen wordt geraamd op maximaal 125.000 euro per jaar. Indien goedkeuring, dient dit opgenomen te worden bij AMJP6.