Ouderen, mensen met een handicap, mensen met specifieke ondersteunings- of zorgbehoefte, … kunnen aanspraak maken op allerlei uitkeringen en tussenkomsten op het federale, Vlaamse en lokale niveau. Maar vaak is het aan henzelf om uit te vlooien waar ze recht op hebben en hoe ze dit kunnen aanvragen.
De overheid moet er zijn voor iedereen, en op een voor iedereen gelijke manier. Niet enkel voor zij die zelf papieren moeten invullen of voor zij die hiervoor door van sociale diensten of ziekenfondsen geholpen worden. De overheid heeft gegevens en kan ze dus ook zelf gebruiken. Ze moet niet wachten totdat een burger weet heeft van reglementen en documenten en die dan ook invult en toestuurt, om aan rechthebbenden tegemoetkomingen te geven.
Dat betekent dat een overheid - ook een stadsbestuur - haar interne processen op orde heeft en zo efficiënt mogelijk organiseert. Anno 2023 betekent dit ook met digitalisering.
Efficiënte en digitale processen moet voor ons ook leiden tot automatische rechtentoekenningen. Zo komt de hulp terecht bij iedereen die er effectief nood aan heeft. En niet langer bij wie het best zijn weg vindt in de immense papiermolen.
Voor N-VA worden sociale voordelen waar mogelijk best automatisch toegekend. Verschillende overheden hebben de afgelopen jaren daartoe al stappen ondernomen.
In Roeselare hebben we al vele jaren een Mantelzorgpremie. Daarvoor moet men elk jaar opnieuw een aanvraag indienen. Maar meestal is de situatie gelijkaardig aan de vorige jaren. Toch moet de burger steeds opnieuw bijna dezelfde informatie bezorgen waarover het stadsbestuur al beschikt sedert de vorige jaren, of waarbij het stadsbestuur zelf deze gegevens zou kunnen opvragen, zonder dat ze telkens opnieuw bij diezelfde burger zou moeten doen. Dat is in feite volledig in tegenspraak met het “only once”-principe.
N-VA Roeselare geeft hier nu het voorbeeld van de premie voor mantelzorgers. Maar er zijn ongetwijfeld nog veel andere reglementen over andere zaken … waarvoor de stad ook telkens opnieuw diezelfde informatie opvraagt.
Soms gebeurt het dat mensen meervoudige handicaps hebben, waardoor ze niet altijd zelf in staat zijn om hun documenten op te volgen die hen recht geven op bepaalde tegemoetkomingen of premies. Zo verliezen ze soms één of meerdere jaren de mogelijkheid op een tegemoetkoming of premie, terwijl de overheid zelf over de informatie beschikt en perfect weet dat ze daar recht op hebben. Meer nog : ze verliezen zo zelfs tegemoetkomingen en premies gedurende enkele jaren, terwijl te voor en na die jaren wel de premies toegekend kregen, terwijl er aan de gezondheidstoestand van de betrokkenen in die jaren geen beterschap is gebeurd. Kan het dan de bedoeling geweest van het stadsbestuur dat mensen theoretisch wel recht hebben op een premie, maar dat die niet terecht komen bij alle mensen die deze premie nodig kunnen hebben, terwijl de stad misschien zelfs beschikt over de nodige informatie om effectief iedereen te bereiken? De stad kan toch niet gemakzuchtig of cynisch tevreden zijn met die zogenaamde “non-take-up” ?
Aan de andere kant zien we ook dat bepaalde rechten toekomen aan bepaalde personen, zonder dat die echt behoeftig zijn. Een vrijetijdspas kan bijvoorbeeld gaan naar mensen die meerdere onroerende eigendommen hebben. Een verhoogde tegemoetkoming van het ziekenfonds geeft bijvoorbeeld geen indicatie over het vermogen. We moeten dus zowel kijken naar de personen die recht hebben op bepaalde tegemoetkomingen wegens hun gezondheidstoestand en sociale situatie, en daar geen gebruik van maken, als naar mensen die rechten gebruiken terwijl zij dit eigenlijk niet nodig hebben.
Het niet telkens opvragen bij de bevolking van dergelijke aanvraagformulieren, zou moeten zorgen voor een vermindering van de administratieve behandelingskost en voor een efficiëntere toekenning van de premies en tegemoetkomingen.
Daarom leggen wij het volgende ter goedkeuring voor :