Sinds 6 januari 2024 wijzigde De Lijn haar aanbod grondig. De Lijn zegt hierover zelf dat het nieuwe aanbod duurzamer, betrouwbaarder en flexibeler is.
De Lijn schakelt zichzelf hiermee in in Hoppin, de nieuwe mobiliteitsvisie van de Vlaamse overheid. Daarin staat combimobiliteit centraal. Voor Roeselare verlegde De Lijn - al danniet in samenspraak met het stadsbestuur - haar focus vooral op betere verbindingen via de invalswegen van en naar de buurgemeenten.
Maar op het grondgebied van de stad Roeselare zijn sedert 6 januari 2024 de vier bestaande stadslijnen (stadslijn 1, 2, 5 en 6) verdwenen.
Nu het vervoersplan van De Lijn gewijzigd is, werd in gans Vlaanderen ook duidelijk dat er fouten waren en bijsturingen noodzakelijk zijn.
Los van de gewijzigde politieke visie van basismobiliteit (de visie van Steve Stevaert die in 2001 tot een decreet basismobiliteit heeft geleid) naar basisbereikbaarheid, zal De Lijn wel haar bedrijfseconomische redenen gehad hebben om lijnen te verminderen en te rationaliseren. Alik denk dat er ook wel andere efficiëntieoefeningen nodig zijn binnen De Lijn. Dat is evenwel niet direct de bevoegdheid van deze gemeenteraad van Roeselare.
Wellicht zal in de grootste steden, en zeker bij steden met tramlijnen, de impact van het nieuwe vervoersplan anders zijn.
Maar in landelijk gebied en in gebieden waar de bussen van De Lijn - behalve op piekmomenten wegens schoolgaande jeugd - maar zelden veel passagiers hebben, werd vooral afgeschaft.
Uit de recentste Burgerbevraging Gemeente-Stadsmonitor van het Agentschap Binnenlands Bestuur blijkt dat tot en met 2023 amper 20% van de Roeselaarse inwoners vindt dat er voldoende openbaar vervoer is in de buurt. Voor het Vlaamse gewest is dat 27%. De N-VA fractie vindt alvast dat dit niet wil zeggen dat dit lage percentage voldoende is om te zeggen dat het openbaar vervoer dan ook goed uitgebouwd is in Roeselare
Maar Roeselare is overigens de centrumstad waar het autobezit het grootst is en het gebruik van de bussen van De Lijn het laagst is van alle centrumsteden. Vooral bij de schoolgaande jeugd wordt het busvervoer nog druk gebruikt. En op dinsdag anderen - veelal gepensioneerden - om naar het centrum en naar de wekelijkse markt te gaan. Iedere Roeselaarnaar heeft in het verleden dikwijls gezien hoe er op andere momenten nagenoeg lege bussen rond reden. Niet onbegrijpelijk dat De Lijn daarom dan bussen afschaft.
De Lijn introduceert nu via Hoppin nieuwe Flex bussen. Eigenlijk de formule van de vroegere belbussen, maar in een nieuw kleedje gestopt. Het blijft een systeem met vaste opstapplaatsen en afstapplaatsen, ongeacht waar de passagier eigenlijk vandaan komt of waar deze naar toe moet.
Zeker in onze streek zal dat volgens N-VA niet veel veranderen. Roeselare heeft niet dezelfde maar duidelijk andere mobiliteitsbehoeften dan andere centrumsteden. Wellicht gaat er nog minder volk gebruik maken van openbaar vervoer dan dat kleine aantal van nu.
Nochtans is een goed collectief of openbaar vervoer de enige vorm voor veel mensen om bepaalde verplaatsing te kunnen doen. Sommige mensen zijn te oud om ver te stappen, niet alert genoeg of verkeren in de onmogelijkheid om (veel) te fietsen, en bezitten geen auto. Zij hebben niets anders dan het openbaar vervoer, want taxi’s zijn er ook nauwelijks in de stad.
Volgens ons was de werkwijze van De Lijn een van de grootste problemen in het mobiliteitsbeleid van deze stad. Het is volgens ons dan ook naïef dat De Lijn net de instantie zal zijn die met een wijziging ook de oplossing zal bieden. Combimobiliteit is voor ons geen slechte visie, maar als dit van monopolistische aanbieder komt, denken wij dat dit beter naar een multi-aanbieder model kan evolueren. Daarom stellen wij ons de vraag of het stadsbestuur geen inspanningen zou moeten doen om alternatieven beter aan te bieden, die tegen een betaalbare prijs ook een betere service kunnen geven, aanvullend op het aanbod van De Lijn?
Op zoek naar een dergelijk alternatief, hebben wij inspiratie gevonden bij het voorbeeld van het platform “Roeselare vrijwilligt”, onderdeel van het grotere “Give a day”. Aan de ene kant kan iedereen zich daar opgeven die zich als vrijwilliger voor bepaalde zaken op bepaalde tijdstippen wil engageren om taken uit te voeren of mensen te helpen. Aan de andere kant kunnen vragers naar diensten op dat platform terecht om te zien of een vrijwilliger hen kan helpen.
Zouden we met de stad, de vervoersregio, Midwest, of in een ander ruimer verband niet kunnen nadenken om een platform die “Iedereen Mobiel” moet krijgen zowel aanbieders van vervoersdiensten als vragers naar die vervoersdiensten op elkaar af te stemmen? Men moet immers geen 10 uur aan een stuk bussen op vaste lijnen laten rijden, als er maar op een bepaald tijdslot en over gans de stad mensen een vervoersbehoefte hebben? Taxidiensten, luchthavenvervoerders, Uber-zelfstandigen, flexijobbers, vrijwilligers, mensen allerhande … zouden zo binnen concreet af te spreken wettelijke en reglementaire voorwaarden hun diensten kunnen aanbieden, een cent verdienen, maar vooral op de momenten dat het nodig is mensen mobiel houden. Met het platform, via laptop of via de smartphone te bedienen, zou ook snel transparantie komen. We kunnen zelfs proberen om de mensen zo dicht als mogelijk bij hun vertrekplaats op te halen en zo dicht mogelijk bij hun gewenste aankomstplaats te laten aankomen, in plaats van de mensen van een vaste opstapplaats naar een vaste afstapplaats te brengen.
En het zou ons ook kunnen afhelpen van het monopolie van De Lijn. Want De Lijn is voor veel gemeente- en stadsbesturen niet echt een partner die inspeelt op de vraag van de lokale overheden of die denkt in co-creatieve oplossingen. De Lijn lijkt vooral te denken vanuit haar eigen standpunt en voor haar eigen belang.
Een multi-modaal platform met verschillende soorten van aanbieders, grootschalig en kleinschalig, voltijds of occasioneel, professioneel en niet-professioneel is een gedurfd plan. Er zullen ongetwijfeld wettelijke en decretale hindernissen zijn die moeten worden genomen en het is ook niet de vanzelfspreende taak van een lokale overheid om zo iets te organiseren en te financieren, maar het komt mij voor dat het iedereen mobieler zal maken en dat het succesvoller zal zijn dan de stadsbussen en de flexbussen van De Lijn.
Wellicht is het einde van deze bestuursperiode niet het beste moment om dat voorstel te brengen. Maar het kan een idee zijn om er op te werken, zodat het misschien in de volgende bestuursperiode kan gestart worden.
Voorstel van beslissing
De gemeenteraad vraagt het college van burgemeester en schepenen te onderzoeken of er al dan niet in samenwerking met verschillende andere steden en gemeenten binnen enkele jaren een co-creatief platform kan worden opgericht dat het aanbod van verschillende aanbieders van vervoer kan samenbrengen en dat verschillende vragers naar mobiliteit een goede en betaalbare invulling kan geven op hun behoefte