2024_GR_00015 - Klimaatadaptatie-, Hemelwater- en Droogteplan - Goedkeuring

Het klimaatadaptatie-, hemelwater- en droogteplan werd door het college van burgemeester en schepenen goedgekeurd op 14 juni 2021. Het werd voorgesteld op de commissie Ruimte op 18 oktober 2021. Dit plan werd op de website van de Stad geplaatst. (https://www.klimaatswitch.be/klimaatadaptatieplan)

Het klimaatadaptatieplan is opgevat als een ruimtelijk vraagstuk met concrete projecten, waar beleidsmaatregelen als aanvulling aan kunnen worden toegevoegd. Omdat er tot 2050 nog een lange weg te bewandelen is, werd ervoor gekozen om de operationalisering te ijken op basis van verschillende tijdstippen (2024, 2030 en 2050). 

Het plan bestaat uit drie grote delen: 

• Als basis voor het klimaatadaptatieplan werd een uitvoerige kwetsbaarheidsanalyse uitgevoerd voor de drie primaire kwetsbaarheden ten gevolge van klimaatverandering: hitte, wateroverlast en droogte.  
• Het plan vertrekt vanuit deze kwetsbaarheidsanalyse om Roeselare in 5 verschillende landschappen op te delen met elk hun eigen rol en set aan maatregelen. 
• Afbakening van sleutelprojecten die reeds op de plank liggen. Deze projecten worden aangeduid als meekoppelkansen in het plan. Daarnaast worden ook pilootprojecten gedefinieerd. Pilootprojecten zijn dé drivers van dit klimaatadaptatieplan. Ze adresseren de meest urgente kwetsbaarheden, helpen draagvlak creëren, kennislacunes opvullen en zijn bovenal hét toonbeeld van een klimaatadaptieve stad. 

De stad Roeselare werd opgedeeld in 5 stadslandschappen. Voor elk van deze stadslandschappen wordt een geïntegreerde klimaatvisie uitgetekend aan de hand van een beschrijving en prioritering van de noodzakelijke adaptatiemaatregelen ter mildering van hittestress, wateroverlast en droogte. 

De 5 stadslandschappen zijn (p 41 – 58 in het klimaatadaptatieplan): 

1. De (ontwikkelde) beekvalleien ~> ruimte voor water  
2. De bedrijvige stadsrand en haar weg- en waterinfrastructuur ~> bufferen 
3. De dorpskernen en lintbebouwing langsheen de radiale invalswegen ~> doorlaatbaarheid door ontharden  
4. De (stedelijke) woonwijken ~> doorlaatbaarheid door ontharden 
5. De historische stadskern ~> radicaal lokaal adapteren 

Volgende ontwerpprincipes worden toegepast (p 58 – 81): 

• Circulaire waterketens 

1. Aanvullen van de grondwatertafel door infiltratie 
2. Waterhergebruik 
3. Stakeholderactivatie 

• Adaptatiemaatregelen 

1. Koelteplekken (schaduwzones, verdamping…) 
2. Afkoppelen (scheiden van afval- en regenwater) 
3. Groen en biodiversiteit (variatie, robuust en connecteren van de groenzones) 
4. Onthardings- en water robuuste maatregelen 

Via een decreetswijziging in het Waterwetboek zullen de hemelwater- en droogteplannen een verplicht planinstrument worden voor de lokale besturen. De Vlaamse Regering keurde in die zin op 13 oktober 2023 een ontwerp van decreet goed tot wijziging van de wet van 28 december 1967 betreffende de onbevaarbare waterlopen, de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening van 15 mei 2009 en het decreet van 18 juli 2003 betreffende het integraal waterbeleid, gecoördineerd op 15 juni 2018 (VR 2023 1310 DOC.1346/2). 

Daarbij wordt het volgende voorgesteld:

•  Art. 5. Aan titel I, hoofdstuk VI, van het decreet van 18 juli 2003 betreffende het integraal waterbeleid, gecoördineerd op 15 juni 2018 wordt een afdeling IV toegevoegd, die luidt als volgt:  “Afdeling IV. Hemelwater- en droogteplannen”.  
• Art. 6. In hetzelfde decreet, het laatst gewijzigd bij het decreet van 21 oktober 2022, wordt in afdeling IV, bij artikel 5, een artikel 1.6.4.1 ingevoegd, dat luidt als volgt: “Art. 1.6.4.1. §1. In een hemelwater- en droogteplan wordt een integrale visie met bijbehorend actie- en maatregelenprogramma uitgewerkt over waar en op welke wijze men het hemelwater zo veel mogelijk ter plaatse kan houden, hergebruiken, infiltreren, bufferen, en pas in de laatste stap vertraagd afvoeren met als doelstelling om een lokaal watersysteem uit te bouwen dat weerbaar is tegen de gevolgen van klimaatverandering en zo bijdraagt aan een klimaatrobuuste en leefbare omgeving. Een hemelwater- en droogteplan wordt opgemaakt voor het volledige grondgebied van een of meer gemeenten en beslaat het publieke en het private domein.  §2. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de opmaak van het hemelwater- en droogteplan, vermeld in paragraaf 1. Het voormelde hemelwater- en droogteplan wordt goedgekeurd door de gemeenteraad en wordt uiterlijk dertig dagen na die goedkeuring aan de Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid bezorgd.  Het voormelde goedgekeurde hemelwater- en droogteplan wordt raadpleegbaar gemaakt via de gemeentelijke website en de website van de Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid."

Ontwerp van decreet tot wijziging van de wet van 28 december 1967 betreffende de onbevaarbare waterlopen, de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening van 15 mei 2009 en het decreet van 18 juli 2003 betreffende het integraal waterbeleid, gecoördineerd op 15 juni 2018 (VR 2023 1310 DOC.1346/2);  Art. 1.6.4.1. §2. bepaalt dat het plan moet goedgekeurd worden door de gemeenteraad.

Geen rechtstreeks financieel gevolg.

De nieuwe Vlaamse wetgeving die in wording is voorziet een koppeling met subsidies voor rioleringsprojecten. In de toekomst zullen gemeenten moeten beschikken over een door de gemeenteraad goedgekeurd Klimaatadaptie-, Hemelwater- en Droogteplan.