In 50 staten van de Verenigde Staten bestaan al verschillende jaren Community Emergency Response Teams, doorgaans georganiseerd vanuit de lokale besturen. In zo een CERT-programma worden vrijwilligers opgeleid in hoe ze zichzelf én anderen kunnen helpen voor, tijdens en na een ramp in hun gemeenschap.
Ook in andere landen bestaan gelijkaardige vormen van georganiseerde burgers die kunnen meehelpen als vrijwilliger ter ondersteuning van de reguliere hulpdiensten. Zo bestaat in Frankrijk” La Réserve Communale de Sécurité Civile”.
Toen in 2022 de gemeente Lubbeek de eerste was in Vlaanderen om een vrijwilligerskorps op te richten, ontstond ook belangstelling hiervoor op diverse niveaus.
In opdracht van Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk en het Expertisecentrum Sociale Innovatie van Vives hebben Silke Vandekerckhove, Chris Marey, Evelien De Pauw in 2023 een interessante literatuurstudie over vrijwilligerskorpsen gemaakt.
In 2024 stelde datzelfde Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk ook een ‘Draaiboek ontwikkeling vrijwilligerskorps’ op, dat raadpleegbaar is op hun webstek.
Het federale regeerakkoord vermeldt ook dat de federale overheid een passage over burgerzin en de stimulering om deel te nemen aan een vrijwilligerskorps.
Wat is nu zo een vrijwilligerskorps. Zoals hiervoor gezegd, richtte Lubbeek in 2022 als eerste gemeente in Vlaanderen een vrijwilligerskorps op. De vrijwilligers kunnen opgeroepen worden bij crisissituaties, zoals wateroverlast. Ze helpen dan bijvoorbeeld bij het vullen van zandzakken of het evacueren van inwoners. Daarvoor krijgen ze ook een opleiding van de brandweer, politie en het Rode Kruis. In 2022 waren ze met 20 vrijwilligers in Lubbeek. In april 2024 kwamen er nog 20 bij, en telt de groep 40 mensen.
Ook Voeren, Halle, Aartselaar, Denderleeuw, Maarkedal, Zoutleeuw en Buggenhout zouden daar aan werken, of dat onderzoeken, weliswaar niet allemaal onder dezelfde naam ‘vrijwilligerskorps’. In februari 2025 maakte de gemeente Buggenhout bijvoorbeeld bekend dat ze vrijwilligers zoekt om de hulpdiensten bij te staan bij plotse crisissituaties. Ze moeten de politie, brandweer en gemeentediensten ondersteunen.
Wij denken dat dit ook een interessante zaak kan worden voor de stad Roeselare. We hebben hier in het verleden ook te maken gehad met overstromingen, branden, stormen en dergelijke. Dan is het vaak alle hens aan dek voor onze hulpdiensten. Hun taak zou kunnen verlicht worden als ze zich op de belangrijkste en moeilijkste zaken kunnen focussen, terwijl vrijwilligers hen dan kunnen ondersteunen. Zij moeten uiteraard geen taken van de politie of de brandweer overnemen, maar ze net werk uit handen nemen.
Roeselaarse vrijwilligers kunnen zo niet alleen de hulpdiensten in Roeselare bijstaan in noodsituaties, maar ook elders. Dat kan dan via www.kanikhelpen.be
Voorstel van beslissing
De gemeenteraad vraagt aan het college van burgemeester en schepenen om samen met de politiezone RIHO, de Hulpverleningszone Midwest en eventueel andere organisaties, de oprichting van een vrijwilligersteam ter ondersteuning van de hulpdiensten (‘vrijwilligerskorps’) te onderzoeken, voor te bereiden en uit te werken.
Rekening houdend met het goedgekeurd amendement, zoals hieronder werd opgenomen, wordt er overgaan tot de stemming over het voorstel van beslissing:
“Het politieke bestuursakkoord tussen de meerderheidspartijen van Roeselare van 21 oktober 2024 voorziet, in navolging van de eerdere voorbereidingen de voorbije jaren door de Nood-en Interventieplanningsdiensten in opdracht van de burgemeester, de sterke vrijwilligersequipe bij de brandweer, de versterkte inzet ervan bij de politiezone RIHO, de goede praktijken binnen onze buurtcomités zoals bij wateroverlast, uitdrukkelijk in de oprichting van een buurtvrijwilligerskorps. De gemeenteraad vraagt de bevestiging van dit engagement aan het college van burgemeester en schepenen om samen met de politiezone RIHO, de Hulpverleningszone Midwest en eventueel andere organisaties, de oprichting van een vrijwilligersteam ter ondersteuning van de hulpdiensten (‘vrijwilligerskorps’) te onderzoeken, voor te bereiden en uit te werken.”